تبلیغات
ازشیر مرغ تاجون آدمیزاد - مشاوره در آموزشگاههای بدون مشاور
شنبه دوم آبان 1388

مشاوره در آموزشگاههای بدون مشاور

   نوشته شده توسط: سناتور    نوع مطلب :روانشناسی ،

روش های شناسائی و حل مشكلات رفتاری دانش آموزان در آموزشگاه های فاقد مشاور پی گیری مسائل تربیتی و شناسائی مشكلات رفتاری دانش آموزان از فعالیت های مهم و موثر عوامل اجرائی هر آموزشگاه می باشد . تلاش درجهت بالابردن توان علمی ، مطالعه كتب مناسب ، استفاده از تجربیات و یافته های محققین ، پی گیری و ایحاد ارتباط های سازنده و موثر می تواند زیر ساز مناسبی را برای این خدمت ذیقیمت فراهم سازد . برای انجام یك فعالیت قوی و سیستمی در مدارس لازم است ستادی تحت عنوان " ستاد تربیتی" از عوامل اجرائی و دبیران علاقه مند بوجود آید . این ستادكار رسمی خود را با تقسیم فعالیت ها در اولین نشست آغاز خواهد نمود. اولین اقدامات برای شروع فعالیت به قرار زیر است : الف : تهیه شناسنامه تربیتی از دانش آموزان این فعالیت پس از آموزش های لازم به دبیران و آموزگاران هر كلاس واگذار می گردد تا ضمن توزیع فرم های لازم دانش آموزان را بصورت مرحله ای با تكمیل فرم آشنا نموده و پس از تكمیل فرم توسط دانش آموزان آنها را در پوشه های جداگانه ای تنظیم نمایند. در ابتدای این مرحله ، اصل راز داری در فعالیت های مشاوره ای بیان خواهد شد و به دانش آموزان اطمینان می دهیم كه تمامی نوشته ها و گفتگو های مشاوره ای آنان محرمانه تلقی خواهد شد . ب : مطالعه دقیق شناسنامه های تربیتی توسط اعضاء مشخص شده ستاد ستاد با توجه به تقسیم فعالیت ها ، مطالعه ، بررسی و پی گیری رفتار ها و مشكلات دانش آموزی هر كلاس را به فردی توانا و علاقه مند واگذار می نماید. این همكار موظف می شود ، پرونده های تربیتی را دقیقا مطالعه نموده و نكات قابل توجه و نیازمند به پی گیری را مشخص و مكتوب نماید . ج : تنظیم جدول زمانی برای جلسه های مشاوره ای از بین دانش آموزان هر كلاس تعداد محدوی بصورت اضطراری ، نیاز به مشاوره و پی گیری مشكلات رفتاری دارند ، این دانش آموزان در پرونده های تحصیلی خود به نكاتی اشاره می نمایند كه لازم است مورد واكاوی و بررسی قرار گیرد و روشهای حل مشكل برای این عزیزان تدوین و پیشنهاد گردد. نتایج اقدامات و پی گیری ها هم بصورت خلاصه در پرونده دانش آموزی درج می گردد. د : دریافت گزارش مشكلات رفتاری توسط اعضاء ستاد گاهی دانش آموزان در پیام و بیانات خود مشكلات رفتاری خاصی را بیان می كنند كه لازم است مورد بررسی قرار گیرد و پس از آگاهی به جوانب مختلف مشكل در صورت امكان نسبت به حل آن اقدام گردد. چنانچه حل مشكل اعلام شده به هم فكری و مساعدت همكاران محتاج باشد ، لازم است ، طرح مشكل بدون نام در جلسه ستاد مطرح و از هم فكری همكاران در چگونگی حل مشكل بهرة لازم را داشته باشیم . ه : تشكیل جلسات ماهانه و اظطراری اعضاء ستاد هر ماه گرد هم خواهند آمد تا در جهت بهینه سازی موقعیت آموزشگاه تصمیمات مناسبی داشته باشند، لحظاتی از زمان جلسه به بیان مشكلات جاری و درخواست راه حل های مناسب اختصاص خواهد یافت . در این جلسات پس از تبیین مشكلات مبتلابه دانش آموزان ، مناسب ترین روشهای حل مشكل را انتاب و مسئولیت اجرای مصوبه به عهدة یكی از اعضا واگذار می گردد . و : گزارش مشكل به هسته مشاوره تربیتی شهرستان پس از اجرای روش های تربیتی و استفاده از نظرات تخصصی همكاران و متخصصین ، چنانچه مشكل دانش آموز مرتفع نگردید ، لازم است گزارش كوتاه و مناسبی از چكونگی شناسائی و برخورد با مشكل و نتایج بوجود آمده بصورت مكتوب تنظیم و به هسته گزارش شود تا اعضاء هسته نسبت به اختصاص نوبت برای مراجع و بررسی تخصصی تر موضوع لحاظ و اعلام نمایند . ز : ارسال گزارش فصلی و سالانه به هسته مشاوره در جهت بررسی آماری و تحلیلی مشكلات تربیتی لازم است مشكلات تربیتی جمع بندی و بدون ذكر نام به هشته مشاوره اعلام گردد، تا محققان این مركز بتوانند با اشراف مناسبی چرائی بروز مشكلات را مورد بررسی قرار دهند . اعضاء هستة مشاوره شهرستان پس از جمع آوری آماری مشكلات با برگزاری جلساتی ابعاد بروز مشكل و چگونگی برخورد مناسب با مشكلات را مورد نقد و بررسی قرار می دهند و در صورت نیاز راهكارهائی را بصورت بروشور و مقاله های تخصصی تنظیم و تحویل به اعضاء ستاد تربیتی آموزشگاهها خواهند نمود و همزمان جمع بندی آماری مشكلات را برای بررسی های تخصصی تر به استان ارسال خواهند نمود . روش های حل مشكلات رفتاری مجموعه مشكلات دانش آموزی در دو طیف وسیع جای می گیرد . 1- مجموعه مشكلاتی كه ناشی از ذهنیت و بینش خاص افراد می باشد . 2- مجموعه مشكلاتی كه منشاء محیطی داشته و زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد . مشكلات ردیف اول (مشكلات كاركردی مبتنی بر بینش دانش آموز)معمولا نیازمند آن است كه ارتباط مؤثر و مفیدی بین همكار و دانش آموز برقرار شود و پس از جلب اعتماد ، تجزیه و تحلیل دانسته ها و گرایش های دانش آموز آغاز گردد . هدف اصلی آن است كه بینش های دانش آموزان كه منجر به نوعی رفتار خاص می شود مورد بررسی قرار گیرد و تفكراتی كه منشاء بروز مشكل می شوند مورد تجدید نظر قرار گیرند . در جهت ریشه یابی و حل مشكلات رفتاری ، اقدامات ذیل می تواند بینش و نگرش دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهد تا منجر به تحولاتی در علایق و گرایش های آنان شده و نهایتا تغییر رفتار آنان را فراهم سازد .  اصلاح بینش و نگرش در مواردی كه دید گا های اعتقادی فرد دچار نقس و كاستی شده و باید با ارائه دانسته های مناسبی همراه با برخوردی مثبت و منطقی ترمیم شود و اصلاحات لازمی جهت پالایش عقاید نادرست صورت گیرد، تا شك و شبه های ذهنی فرد را برطرف ساخته و تفكر مناسبی جایگزین یافته های غیر منطقی و احساسی وی گردد.  تغییر بینش و نگرش در نمونه هائی كه مشكل متاثر از بینش و نگرش نادرست فرد باشد و ذهنیت فرد باعث گردد رفتاری متضاد جلوه نماید ، لازم است به روش های مناسبی دیدگاه فرد دگرگون شده و اقدام به تغییر بینش نادرست گردد ، تا نگرش درست و مناسبی رفتار بهینه فرد را به دنیال داشته باشد. در این موقعیت باید توجه داشته باشیم كه منتظرتغییر رفتار فوری فرد نباشیم ، بلكه زمینة تعادل و هماهنگی درونی اورا نیز باید مد نظر داشته باشیم .  تثبیت بینش و نگرش مشكل تعدادی از دانش آموزان پیچیده تر خواهد بود ، اینها در لفظ همان عقیدة درست را بیان خواهند نمود ولی این بیان اعتقاد قلبی و درونی آنان نخواهد بود. بینش درست و بیان مناسب این گروه را باید تایید كرد و در پی شناخت انگیزة رفتاری آنان بود كه علیرغم آكاهی به پی آمد های رفتار نمود متفاوتی را ارائه می نمایند . كمبود های شخصیتی ، مخالفت نمائی ، مقاومت و ... می تواند دلیل رفتار های معكوس آنان باشد لذا باید با پشتیبانی عاطفی و برخورد های صادقانه آنان را زیر پوشش گرفت و در بسیاری از مواقع آنان را تایید و همراهی نمود تا رفتار صحیح آنان متجلی شود. درصد بالائی از مشكلات رفتاری دانش آموزان به كمك چنین روش هائی مرتفع خواهد شد ، شناخت روحی و روانی نوجوان و جوان ، صبر و حوصله متربیان همراه با گذشت و تغافل رمز حل مشكلات فوق است . مشكلات ردیف دوم (مشكلات ناشی از عوامل محیطی ) زمان بیشتری را به خود اختصاص می دهد ، زیرا اصلاح و تغییر رفتار دانش آموزان به جهت تغییر عوامل محیطی نیاز به فراخوانی اولیاء ، هماهنگی و پیگیری های جدی داشته ، برخورد و هدایت بزرگسالان ، ظرائف و اقدامات ویژه ای را طلب می نماید ، بدیهی است كه چنین گروهی به علت مشغله های فراوان و شكل گیری رفتار های گونه گون دیر تر به پذیرش توصیه های مشاوران اقدام می نمایند و این موضوع روند حل مشكل را كند تر خواهد نمود . در این نوع مشكلات پس از بررسی های لازم و یافتن منشاء مشكل در صدد ازبین بردن ریشه ها و رفع موانع خواهیم شد . چنین فعالیتی نیاز به وقت ، انرژی و توان مندی های مالی دارد ، داشتن مددكاران مجرب و متعهد ، استفاده از توان نهادها و سازمان های حمایتی و ... هماهنگی و تلاش ویژه ای را طلب می نماید . گاهی علیرغم استفاده از توان موجود به عوامل اثرگزار خارج از محدوة مسئولیت برخورد نموده ، در موقعیتی قرار خواهیم گرفت كه نتیجه فعالیت های ما تحت تاثیر عوامل مخربی قرار گرفته ، رضایت بخشی خود را از دست خواهد داد ، و چنین تلقی خواهد شد كه در زمینة حل پاره ای از امور به بن بست رسیده ایم . در این اوقات بیان ما این است كه تعدای از والدین زمینه های اصلاح و تغییر خود را از دست داده اند و یا امكان پذیرش هدایت های مشاوران وجود نخواهد داشت و شاید بیان كنیم كه امكان برقراری ارتباط موثر و موفق با چنین والدینی غیر ممكن خواهد بود . • براستی چه باید كرد ؟ • آیا در این زمینه راه حل خاصی وجود دارد؟ • درصورت عدم ارتباط با والدین كودك مشكل آنان چگونه مرتفع خواهد شد ؟ در چنین مواقعی ، باز هم به سمت دانش آموز خواهیم رفت تا در جهت ایجاد نگرش های موثر و ساخت ذهنیت مناسب او نقش ویژه ای داشته باشیم . اینجاست كه اهمیت ایجاد نگرش و فضا سازی مناسب برای قبول موقعیت های خاص جایگاه واقعی خود را نشان خواهد داد ، و به همین جهت است كه راه حل پیشنهادی ذیل می تواند یاور ما در حل مشكلات مبتلابه دانش آموزان باشد . ایجاد نگرش و فضا سازی مناسب برای قبول موقعیت های خاص اعتقاد این است چنانچه بتوانیم در موقعیت های خاص ، تعادل روانی افراد را حفظ كنیم و یا ظرفیت و توان برخورد با مصائب و مشكلات را در آنها ارتقاء دهیم ، یاور خوبی برای حل مشكلات آنان خواهیم بود. مراجعان در این موقعیت ها توانائی آن را خواهند داشت كه درجهت حل مشكلات تصمیم های عاقلانه ای داشته باشند و یا اینكه بگونه ای با مشكل موجود هماهنگ شده و اهتمام خود را در جهت كاهش عواقب آن مشكل به كار گیرند كه به هر صورت سازمان روانی انسان در مسیر خطر قرار نخواهد گرفت . استدلال علمی و زیر ساخت تجربی این روش بدین گونه بیان خواهد شد . تعادل در ساخت رفتاری انسان یعنی اینكه فرد در موقعیت های جدید ، سازمان روانی خود را بگونه ای وارد عمل نماید كه در برابر هر پدیده و موقعیت زمانی و مكانی بهترین واكنش و عكس العمل را از خود بروز دهد و پس از آن به رضایت نسبی از رفتار خود نائل شود . از آنجا كه تعادل روانی انسانها تحت تاثیر توان و ظرفیت وجودی آنان قرار می گیرد ، در صورتی كه فرد از ظرفیت روانی بالائی برخوردار گردد به جنین توانی دست خواهد یافت . ظرفیت روانی مورد بحث از مؤلفه های ذیل تشكیل خواهد شد . توان علمی و آگاهی كسب شده  نگرش و بینش آدمی(اعتقادات)  عامل وراثت  ظرفیت روانی ظرفیت روانی در این تجربه پژوهشی عبارت است از نیرو و توانی كه متاثر از گرایشات و بینش های افراد بوده و همراه با آگاهی ها و توان علمی موجود می تواند سازمان روانی انسان را بگونه ای تجهیز كند كه در برابر هر موقعیت جدید بهترین تصمیم گیری را داشته باشد و پس از بروز رفتار به رضایتی نسبی از عملكرد خود دست یابد ، بگونه ای كه هیج تنش و فشاری در او به وقوع نپیوندد. ظرفیت روانی مطرح شده در این دیدگاه متاثر از مولفه های فوق بوده ، هرچه سطح مؤلفه ها بالاتر باشد فرد در تصمیم گیری خود توانمند تر خواهد بود و این توان به سازگاری بیشتر او كمك خواهد نمود. زمانی كه یاری و مساعدت ما ظرفیت روانی فرد را ارتقاء دهد ، تغییر ذهنیت او باعث آن خواهد شد كه با دیدی مثبت و منبعث از تفكر و تعقل به مسائل و مشكلات مبتلابه خود نظاره نماید و زمینة مناسب تری برای حل مشكل خود پدید آورد كه خود ابزار مهمی در پیشگیری مسائل و مشكلات خواهد بود . از انجا كه عمده مصائب و مشكلات انسان از جهل و ضعف اطلاعات و آگاهی های وی نشأت می گیرد ، از طرفی بینش و نگرش های منفی ، باعث عكس العمل غیر عاقلانه آدمی می شوند ، بكار گیری این راه حل و مصمم شدن به ارتقاء ظرفیت روانی ، باعث رفع مشكلات خواهد شد و در صورت وجود مشكل خاص بینش متعالی فرد بگونه ای وارد عمل می شود كه متناسب با مشكلات جاری تصمیم های معقول و منطقی اتخاذ نماید. اهمیت ویژة این راه حل در آن است كه میزان اطلاعات و بینش های آدمی توانائی آن را دارد كه عامل وراثتی را تحت تاثیر قرار دهد . چگونگی كابرد بالا بردن ظرفیت روانی بعنوان یك اقدام پیشگیری كننده از الزامات كار مربیان و مشاوران به حساب می آید ، آنها طی مشاوره های گروهی و فردی باید در ارتقاء سطح اطلاعات و آگاهی های فراگیران بكوشند و با ارائه بینش های صحیح و اصولی رفتار های مناسب دانش آموزان را تضمین كنندو هنگامی كه به مشكلات فردی دانش آموزان برخورد می كنند ، اصلاح و تغییر بینش فردی آنان مورد توجه قرار گیرد. در صورتی كه مشكلات بوجودآمده مربوط به والدین و دیگر نیروهای محیطی زندگی كودك باشد ، باید تلاش كسترده ای را جهت تغییر بینش والدین به كار گرفت و آنها را مصمم به سالم سازی محیط تربیتی زندگی نمود. در چنین موقعیتی مشكلات مدارس كاهش خواهد یافت و دانش آموزان به تعادل بیشتری خواهند رسید ، و فعالیت های علمی و آموزشی مدارس رونق خاصی خواهد یافت . میزان كارآئی و نتایج استفاده از این راه حل نتایج حاصله از بكار گیری این شیوه در حل مشكلات رفتاری ، میزان سودمندی این راه حل را تایید نمود، به این معنی كه عمده مسائل و مشكلات دانش آموزی ، از طریق مشاوره های هدفمند ، مرتفع گردید ، به علاوه روشی قوی و مناسب برای برخوردهای اساسی و اصولی با موقعیت های جدید به حساب آمد، زیرا دانش آموزانی كه تحت تاثیر این راه حل قرار گرفتند ، خود كفائی و اعتماد به نفس لازم را در حل مشكلات خویش به دست آورده و كمتر نیازمند مراجعه های بعدی بودند. پی نوشت - مانند والدینی كه به سبب عادت و پذیرش روش های قدیمی تربیت كودكان ، شیوه های تربیتی آموزشگاه را قبول نداشته و یا والدینی كه به نوعی تحت تاثیر شدید انحرافات و بزهكاری ها قرار گرفته و اقدامات كوتاه مدت اصلاح و تربیت ندامتگاهها در هدایت آنان مؤثر نباشد . - مشكل خاص(Particular difficult) به مصائبی گفته خواهد شد كه برگشت پذیری فرد به حالت اولیه بسیار مشكل و شاید كفت كه غیر ممكن خواهد بود ، مانند از دست دادن والدین ، اعتیاد شدید، فقر و مرض ، معلولیت های جانكاه و ... - The balance in human behavioral structure - Mental capability - Academic talent - Attitude - Gentic - مانند معلم زود جوشی كه برابر یافته های تربیتی به این درك می رسد كه تصمیم های عجولانه از دقت لازم برخوردار نبوده و پشیمانی بدنبال خواهد داشت ، لذا هنگامی كه با مشكلی رنجش آور روبرو می شود سعی می كند صبر و بردباری از خود نشان دهد . - ا ین بینش در محور هستی شناسی ، دنیا شناسی ، خلقت شناسی ، تاریخ و معاد شناسی ، تصویر مناسبی از هدف زندگی ، برخورد با مشكلات و روش زندگی در مسیر حق طلبی انسانی را ارائه خواهد نمود . - طرح تفصیلی این روش در حل مشكلات رفتاری با مستندات و مثالهای مناسب توسط نگارنده تدوین شده است . منابع و مآخذ قمی فر ، محمد ، جزوه آموزشی تربیت حس دینی در كودكان، منبع آموزشی مربیان دوره پیش دبستانی معاونت سما ،1380